Preventado de Pulma Kancero

Okaze de la Monda Tago de Pulma Kancero (1-a de aŭgusto), ni rigardu la preventon de pulma kancero.

Evitado de riskfaktoroj kaj pliigo de protektaj faktoroj povas helpi preventi pulman kanceron.

Evitado de riskfaktoroj kontraŭ kancero povas helpi preventi certajn kancerojn. Riskfaktoroj inkluzivas fumadon, trodikiĝon kaj nesufiĉan ekzercadon. Pliigo de protektaj faktoroj kiel ĉesigo de fumado kaj ekzercado ankaŭ povas helpi preventi iujn kancerojn. Parolu kun via kuracisto aŭ alia sanprofesiulo pri kiel vi povus malaltigi vian riskon de kancero.

Jen estas riskfaktoroj por pulma kancero:

1. Fumado de cigaredoj, cigaroj kaj pipoj

Tabakfumado estas la plej grava riskfaktoro por pulma kancero. Cigaredoj, cigaroj kaj pipoj ĉiuj pliigas la riskon de pulma kancero. Tabakfumado kaŭzas ĉirkaŭ 9 el 10 kazoj de pulma kancero ĉe viroj kaj ĉirkaŭ 8 el 10 kazoj de pulma kancero ĉe virinoj.

Studoj montris, ke fumado de cigaredoj kun malalta gudro aŭ malalta nikotino ne malaltigas la riskon de pulma kancero.

Studoj ankaŭ montras, ke la risko de pulma kancero pro fumado de cigaredoj pliiĝas kun la nombro da cigaredoj fumitaj ĉiutage kaj la nombro da jaroj fumitaj. Homoj, kiuj fumas, havas ĉirkaŭ 20-oblan riskon de pulma kancero kompare kun tiuj, kiuj ne fumas.

2. Duamana fumo

Eksponiĝo al pasiva tabaka fumo ankaŭ estas riskfaktoro por pulma kancero. Pasiva fumo estas la fumo, kiu venas de brulanta cigaredo aŭ alia tabakprodukto, aŭ kiun elspiras fumantoj. Homoj, kiuj enspiras pasivan fumon, estas eksponitaj al la samaj kancerkaŭzantaj agentoj kiel fumantoj, kvankam en pli malgrandaj kvantoj. Enspirado de pasiva fumo nomiĝas kontraŭvola aŭ pasiva fumado.

3. Familia historio

Havi familian historion de pulma kancero estas riskfaktoro por pulma kancero. Homoj kun parenco, kiu havis pulman kanceron, povas havi duoble pli da ŝancoj havi pulman kanceron ol homoj, kiuj ne havas parencon, kiu havis pulman kanceron. Ĉar cigaredfumado emas herediĝi en familioj kaj familianoj estas eksponitaj al pasiva fumo, estas malfacile scii ĉu la pliigita risko de pulma kancero devenas de la familia historio de pulma kancero aŭ de eksponiĝo al cigaredfumo.

4. HIV-infekto

Infektiĝo per la homa imundifekta viruso (HIV), la kaŭzo de la akirita imundifekta sindromo (aidoso), estas ligita kun pli alta risko de pulma kancero. Homoj infektitaj per HIV povas havi pli ol duoblan riskon de pulma kancero ol tiuj, kiuj ne estas infektitaj. Ĉar fumado estas pli alta ĉe tiuj infektitaj per HIV ol ĉe tiuj ne infektitaj, ne estas klare ĉu la pliigita risko de pulma kancero devenas de HIV-infekto aŭ de eksponiĝo al cigaredfumo.

5. Mediaj riskfaktoroj

• Radiumo: Esti eksponita al radiado estas riskfaktoro por pulma kancero. Atombombo-radiado, radioterapio, bildigaj testoj kaj radono estas fontoj de radiaumo:
• Radiado de atombombo: Esti eksponita al radiado post eksplodo de atombombo pliigas la riskon de pulma kancero.
• Radioterapio: Radioterapio al la brusto povas esti uzata por trakti certajn kancerojn, inkluzive de mama kancero kaj Hodgkin-limfomo. Radioterapio uzas rentgenradiojn, gama-radiojn aŭ aliajn specojn de radiado, kiuj povas pliigi la riskon de pulma kancero. Ju pli alta la dozo de radiado ricevita, des pli alta la risko. La risko de pulma kancero post radioterapio estas pli alta ĉe pacientoj, kiuj fumas, ol ĉe nefumantoj.
• Bildigaj testoj: Bildigaj testoj, kiel ekzemple komputilaj tomografioj (CT), eksponas pacientojn al radiado. Malaltdozaj spiralaj CT-skanadoj eksponas pacientojn al malpli da radiado ol pli altdozaj CT-skanadoj. En pulmakancera ekzameno, la uzo de malaltdozaj spiralaj CT-skanadoj povas malpliigi la malutilajn efikojn de radiado.
• Radono: Radono estas radioaktiva gaso, kiu devenas de la malkomponiĝo de uranio en rokoj kaj grundo. Ĝi trafiltriĝas tra la grundo kaj likas en la aeron aŭ akvoprovizon. Radono povas eniri domojn tra fendetoj en plankoj, muroj aŭ la fundamento, kaj niveloj de radono povas akumuliĝi laŭlonge de la tempo.

Studoj montras, ke altaj niveloj de radona gaso ene de hejmo aŭ laborejo pliigas la nombron de novaj kazoj de pulma kancero kaj la nombron de mortoj kaŭzitaj de pulma kancero. La risko de pulma kancero estas pli alta ĉe fumantoj eksponitaj al radono ol ĉe nefumantoj, kiuj estas eksponitaj al ĝi. Ĉe homoj, kiuj neniam fumis, ĉirkaŭ 26% de mortoj kaŭzitaj de pulma kancero estis ligitaj al eksponiĝo al radono.

6. Laborloka eksponiĝo

Studoj montras, ke eksponiĝo al la jenaj substancoj pliigas la riskon de pulma kancero:

• Asbesto.
• Arseniko.
• Kromo.
• Nikelo.
• Berilio.
• Kadmio.
• Gudro kaj fulgo.

Ĉi tiuj substancoj povas kaŭzi pulman kanceron ĉe homoj, kiuj estas eksponitaj al ili en la laborejo kaj neniam fumis. Ĉar la nivelo de eksponiĝo al ĉi tiuj substancoj pliiĝas, la risko de pulma kancero ankaŭ pliiĝas. La risko de pulma kancero estas eĉ pli alta ĉe homoj, kiuj estas eksponitaj kaj ankaŭ fumas.

• Aerpoluado: Studoj montras, ke loĝado en regionoj kun pli altaj niveloj de aerpoluado pliigas la riskon de pulma kancero.

7. Beta-karotenaj suplementoj por fervoraj fumantoj

Preni beta-karotenajn suplementojn (pilolojn) pliigas la riskon de pulma kancero, precipe ĉe fumantoj, kiuj fumas unu aŭ plurajn pakaĵojn tage. La risko estas pli alta ĉe fumantoj, kiuj trinkas almenaŭ unu alkoholon ĉiutage.

Jen estas protektaj faktoroj por pulma kancero:

1. Ne fumu

La plej bona maniero preventi pulman kanceron estas ne fumi.

2. Ĉesi fumadon

Fumantoj povas malpliigi sian riskon de pulma kancero per ĉesado de fumado. Ĉe fumantoj, kiuj estis traktitaj pro pulma kancero, ĉesado de fumado malaltigas la riskon de novaj pulmaj kanceroj. Konsilado, la uzo de nikotinaj anstataŭigaj produktoj kaj antidepresia terapio helpis fumantojn ĉesi definitive.

Ĉe persono, kiu ĉesis fumadon, la ŝanco preventi pulman kanceron dependas de kiom da jaroj kaj kiom multe la persono fumis kaj la daŭro de tempo ekde la ĉesigo. Post kiam persono ĉesis fumadon dum 10 jaroj, la risko de pulma kancero malpliiĝas je 30% ĝis 60%.

Kvankam la risko morti pro pulma kancero povas esti multe malpliigita per ĉesigo de fumado dum longa tempo, la risko neniam estos tiel malalta kiel la risko ĉe nefumantoj. Tial gravas por junuloj ne komenci fumadon.

3. Pli malalta eksponiĝo al laborejaj riskfaktoroj

Leĝoj, kiuj protektas laboristojn kontraŭ eksponiĝo al kancerkaŭzantaj substancoj, kiel asbesto, arseno, nikelo kaj kromo, povas helpi malaltigi ilian riskon disvolvi pulman kanceron. Leĝoj, kiuj malhelpas fumadon en la laborejo, helpas malaltigi la riskon de pulma kancero kaŭzita de pasiva fumado.

4. Pli malalta eksponiĝo al radono

Malaltigi radonnivelojn povas malaltigi la riskon de pulma kancero, precipe inter cigaredfumantoj. Altaj niveloj de radono en hejmoj povas esti reduktitaj per prenado de paŝoj por malhelpi radonelfluadon, kiel ekzemple sigelado de keloj.

Ne estas klare ĉu la jenaj malpliigas la riskon de pulma kancero:

1. Dieto

Kelkaj studoj montras, ke homoj, kiuj manĝas grandajn kvantojn da fruktoj aŭ legomoj, havas pli malaltan riskon de pulma kancero ol tiuj, kiuj manĝas malgrandajn kvantojn. Tamen, ĉar fumantoj emas havi malpli sanajn dietojn ol nefumantoj, malfacilas scii, ĉu la malpliigita risko devenas de sana dieto aŭ de ne fumado.

2. Fizika aktiveco

Kelkaj studoj montras, ke homoj, kiuj estas fizike aktivaj, havas pli malaltan riskon de pulma kancero ol homoj, kiuj ne estas. Tamen, ĉar fumantoj emas havi malsamajn nivelojn de fizika aktiveco ol nefumantoj, estas malfacile scii, ĉu fizika aktiveco influas la riskon de pulma kancero.

La jenaj ne malpliigas la riskon de pulma kancero:

1. Beta-karotenaj suplementoj por nefumantoj

Studoj pri nefumantoj montras, ke preni beta-karotenajn suplementojn ne malaltigas ilian riskon de pulma kancero.

2. Vitamino E suplementoj

Studoj montras, ke la konsumado de vitamino E-suplementoj ne influas la riskon de pulma kancero.

Fonto:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR62825&type=1